Bizim özelliğimiz, olaylar sırasında kayıtsız kalıp, olaylardan sonra şamata yapıyor olmamızdır. Maduro olayı da şimdi böyle oldu.
Gerçekte Venezuela’da 1998’de başkan seçilen Chavez ilk dönemde halka dönük adımlar attı. Ama sonrasında Muhalif olmayı vatan hainliği ile eş tuttu. Chavez ve Maduro 20 seneden beridir insanlık şuçu işlediler. Demokratik Dünyada tepkiler oldu. Ama demokratik olmayan ülkeler kayıtsız kaldılar.
17 Ocak 2018 yılından başlayarak bugüne kadar bu köşede Venezuela hakkında çok sayıda yazı yazdım. 2021 “Demokrasi ve Kalkınmanın Şifreleri” ve 2023 “Zor Geçit” kitaplarımda da, Venezuela halkının durumunu tartıştım.
Aşağıdaki sorulara, bu kitaplar ve köşe yazılarımdan aynen aktardığım paragraflarla cevap vereceğim.
VENEZUELA’DA DEMOKRASİ NASIL ASKIYA ALINDI?
“Venezuela’da Hugo Chavez 1998 de başkan seçildi. Halka Gıda kolileri dağıttı. Popülizm uğruna kamu kaynaklarını hesapsız harcadı. Halkın zaafiyetini kullandı ve anayasayı değiştirdi. Muhalefet ve basını susturdu. Dikta yönetimi nedeni ile o zaman 1,5 milyon insan ülkeden kaçtı. Yerine gelen yardımcısı Maduro, şaibeli bir şeçim sonrası başkan olunca, yargıyı tamamıyla kontrolüne aldı. Toplum ikiye bölündü. Resmi olmayan rakamlara göre sokaklara dökülen halktan 300 kişi hükümet güçleri tarafından öldürüldü.” (Zor Geçit-2023 )
“2015 yılının başında, muhalefet lideri Leopoldo Lopez halkı şiddete kışkırtma suçlamasıyla13 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Aynı yıl 6 Aralık 2015 de parlemento seçimleri yapıldı.
Parlemento seçimlerinde, Maduro’ya karşı olan siyasetçilerden oluşan MUD, oyların yüzde 55’ini aldı ve üç yerli temsilci ile birlikte toplam 167 sandalyenin 112 sini kazandı. Maduro’nun “Birleşik Sosyalist Partisi” ise 55 sandalye ile tarihinin en ağır yenilgisini aldı.
Yeni seçilen Parlamento erken seçim için anayasal süreç başlattı.Fakat Maduro gerek meclis kararını ve gerekse halkın topladığı 4 milyon imzayı reddetti. Bu defa parlamento Meclis Maduro için azil kararı çıkardı. Ancak üyeleri Maduro tarafından seçilen Anayasa Mahkemesi bu talebi anayasaya aykırı bularak reddetti.(27 Ocak 2019 - Yeniçağ)
Venezuela nüfusu 32 milyondur. Toplam seçmen sayısı 18.5 milyondur. 2018 Mayıs seçimlerinde bu seçmenlerin yüzde 54 ‘ü, yani 10 milyonu seçimi protesto etti ve katılmadı. Seçime toplam seçmen sayısının yüzde 46’sı, 8.5 milyon seçmen katıldı. Bunların yüzde 67.7’si, yani 5.8 milyonu Maduro’ya oy verdi. Maduro’nun aldığı oy sayısını toplam seçmen sayısına oranlarsak yüzde 31.1 ediyor.’’ (27 Ocak 2019- Yeniçağ)
Demokratik ülkelerin tepkilerine gelince;
“Venezuela’da muhalefetin önde gelen isimlerinden María Corina Machado, 2025 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. Nobel Komitesi, Maduro rejimi altında demokratik haklara ve barışçıl geçişe adanmış cesur sivil eylemi için Machado’yu “Latin Amerika’da son dönemdeki sivil cesaretin en olağanüstü örneklerinden biri” olarak tanımladı.
Bu ödül, aynı zamanda uluslararası alanda Venezuela göndermeli olarak demokrasi ve insan hakları gündemini tekrar öne çıkardı.” (4 Kasım 2025 -Yeniçağ )
VENEZUELADA HALKA EZİYET, İNSANLIK SUÇUDUR?
2019 başında Venezuela’da durum şöyle idi;
“Piyasa durdu. Marketlere beşer kişi sıra ile girebiliyor. İstediğini alamıyorsun. Raflar boş. Halk yiyecek ve ilaç sıkıntısı çekiyor.
Yıllardır halk sokaklarda her gün protesto yapıyor. Venezuela Sosyal Çatışma Gözlemevi son çatışmalarda 13 kişinin öldüğünü bildirdi.
Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Göç Örgütü (IOM), ekonomik krizden dolayı son iki yılda 2,3 milyon Venezuelalının ülkeyi terk ettiğini açıkladı.’’ (27 Ocak 2019 - Yeniçağ )
“Uluslararası Para Fonu (IMF) Venezuela’nın yaşamakta olduğu ekonomik ve sosyal krizi, tarihteki en kötü krizlerden biri olarak tanımladı.
Halk yoksulluk, yokluk ve yaşam savaşı veriyor. BBC News Venezuela’da yapılan bir anket sonuçlarını yayınladı. Buna göre;
- 10 kişiden 8’i evinde yeterli gıda olmadığını;
- 10 kişiden 6’sı yemek alacak parası olmadığı için yatağa aç girdiğini söylüyor.
- İlaç sıkıntısı yaşanıyor. Sıtma vakalarında yüzde 50 artış var.’’ (31 Temmuz 2024 - Yeniçağ)
Sosyal sorunlar ağırlaştı.
Venezuela dünyanın en fazla suç işlenen ülkelerinden biridir. Bunun nedeni “suç örgütlerinin etkinliği, gelir adaletsizliği, rüşvet ve yolsuzluk, adalet sisteminin işlemesindeki sorunlar, ekonomik, sosyal ve siyasal kriz”dir.
Venezuela, Dünyada en fazla cinayet işlenen ülke oldu. Söz gelimi, 2015 yılında her 100.000 kişiden cinayete kurban gidenler: Venezuela’da: 90 kişi, ABD‘de: 5.35 kişi, Kanada‘da: 1.68 kişidir.”
Venezuela yaşanmaz bir ülke oldu. 2015’ten bu yana 4 Venezuelalıdan biri ülkesini terk etmek zorunda kaldı. R4V platformu verilerine göre, ülkesini terk eden Venezuelalıların sayısı 6 milyon 805 bin 209 kişidir.’’(8 Ağustos 2023 - Yeniçağ )
VENEZUELA VE MADURO OLAYINA TARAFSIZ VE İNSANLIK GÖZÜYLE BAKMAMIZ GEREKİR.
- Venezuela ve Maduro olayını kınayanlar, Rusya ve Çin gibi otoriter rejimler ile sosyalist rejimlerdir. Gerçekte ise İnsan haklarından bahseden ülkeler Venezuela halkı cehennem hayatı yaşarken neredeydiler? Muhalifleri yaşatmayan, uyuşturucu ihraç edip gençleri zehirleyen bir sistem, insanlık suçu işlemiş olmuyor mu?
- Maduro’nun götürülmesine bu nedenle halkın tepkisi düşük kaldı. Yurt dışına kaçmış olanlar olayı kutsayan gösteriler yaptı. İçerde yalnızca Maduro yanlıları gösteri yaptı.
- 3. Geçmiş seçim tartışmaları, yargının bağımlı yapısı, Maduro rejiminin, siyasi ve ahlaki meşruiyetini kaybettiğini gösteriyor. Bu durum anketlerle de destekleniyor. GPT ‘den aldığım bilgiye göre 2025 yılında;
- Nisan–Mayıs 2025 (Delphos saha çalışması; UCAB/CEPyG etkinliğinde paylaşılan veriler): e göre “resmî çizgiye/ofisyalizme destek yüzde 24
- 27 Mart 2025 (ClearPath Strategies)’e göre; Katılımcıların yüzde 32’si Maduro’nun mevcut yönetimini onaylıyor”, yüzde 64’ü ise “gayrimeşru” görüyor;
- 21–25 Temmuz 2025 (CB Opinión Pública bölgesel çalışma – ülke bazlı lider imajı): na göre Maduro’nun “onay/olumlu imaj”ı yüzde 28,1’dir.
- ABD uluslararası hukuka aykırı bir iş yaptı; ama eğer sonu Venezuela’ya demokrasi ve refah getirecekse, ilk defa doğru iş yapmış olacaktır.
