Türkiye son 8 yılda iki kriz yaşadı. 2018 Türkiye mali ve ekonomik krizi,
Türk Lirasının değer kaybı,
Yüksek enflasyon,
Artan borçlanmamaliyetleri ile karakterize edilebilir.
Bu krizin nedeni de,
Ekonominin aşırı kırılgan olması
Cari açık,
Özel sektörün döviz cinsinden borçlanması,
Rahip Andrew Brunson krizi nedeni ile ABD’nin dış ticarette Türkiye’ye uyguladığı yaptırımlarıdır.
2022 TL krizi olarak başlayan ve sonrasında gelen ekonomik krizin de başta kırılganlık olmak üzere 2018 krizine benzer nedenleri var ve fakat krizi tetikleyen tek başına “faiz nas” olayı olmuştur.
MB enflasyon açıklamalarına bakarsak, Türkiye’nin bu günkü ekonomi yönetimi ile bu krizden çıkması imkânsızdır.
MB da 2026 enflasyon hedefini 15-21 aralığında açıkladı. Yani kesin bir tahmin yok.
MB Enflasyonun nedeni olarak;
Başta iklim şartları nedeni ile işlenmemiş gıda fiyatlarında artışı gösterdi. Oysaki Dünyada 2025 yılında gıda fiyatları önce arttı ve fakat Kasım ve Aralık aylarında düştü. Gıda fiyatları Aralık ayında yıllık bazda yüzde 2,3 oranında azaldı.
Eğer hükümet tarım arazilerine hem de Ankara’dan villa izni verirse ve ülkemizin bir tarım politikası yoksa olacağı gıda kıtlığıdır.
Yine MB İmalat sanayi kapasite kullanım oranında tarihi düşük seviyede olmasını enflasyonun başka bir nedeni olarak gösterdi. Eğer MB doğrudan ve dolaylı olarak kura müdahale etmeseydi, kamu bankalar döviz satmasaydı, TL değerlenip aramalı ithalatı pahalılaşmasaydı, üretici aramalı ithal eder ve kapasite kullanım oranı da düşmezdi. Kaldı ki, ekonomi yönetiminin Türkiye’ de üretimin ithalata bağımlı olduğundan haberi yok galiba; olsaydı, Türkiye’nin milli ve yerli dış ticaret politikası oldurdu. İthal ikamesi politikası olurdu. Çine her sene 40 milyardan fazla dış ticaret açığı vermezdik.
MB Enflasyonun bir nedenini de kira ve eğitim hizmetlerindeki artışı gösterdi.
Bir ülkenin Milli eğitimi varsa, özel okullar aklına geldiğinde fiyat artıramaz. Eğer devlet sosyal devlet olsaydı, ucuz konut yapar, ucuz kiraya verir ve kira artışını önlerdi. Kaldı ki gayrimenkul fiyatlarındaki artışın bir nedeni pandemi oldu ve fakat diğer bir nedeni de, güven sorunu, kayıt dışı para aklamadır. Yani nedeni yine hükümettir.
Nedeni ne olursa olsun, yüksek enflasyon yaşıyoruz. MB ve ekonomi yönetiminin mazeret aramak yerine enflasyonla etkili mücadele etmesi gerekirdi. Demek ki enflasyonla mücadele yalnızca MB para ve faiz politikası ile olmuyor.
MB bunları söylemekle, hükümeti suçluyor. Zımni olarak diyor ki; ben para ve faiz politikası uyguluyorum ve fakat hükümet istikrar politikası uygulamıyor ve önlem almıyor
